Japan groot voorbeeld zorgstelsel Nederland?

Geschreven door Redactie op 14-06-2012

De uitgaven aan gezondheidszorg stijgen in Nederland de pan uit. Tussen 2000 en 2008 stegen als percentage van het bruto nationaal product, de uitgaven met 1,8 procentpunt (van 8 naar 9,9 procent van het BNP).

Vergelijken we de cijfers met Japan dan zien we dat Japan over dezelfde periode een stijging die minder dan half zo groot was (van 7,7 naar 8,5 procent). Nu vragen wij Nederlanders ons af hoe het Japan gelukt is om de stijging van de zorgkosten zo goed in de hand te houden?

In een onderzoek eerder dit jaar is er een vergelijking gemaakt tussen de VS en Japan. Aangezien in de VS de zorgkosten tussen 2000 en 2008 stegen van 13,7 naar 16,4 procent van het BNP, is deze vergelijk nog niet zo gek. Of de vergelijking nu met de VS of Nederland wordt gemaakt is minder van belang. De belangrijkste vraag in dit verhaal is immers of wij wat van de Japanners kunnen leren.

Uit het artikel van Ikegami en Anderson blijkt dat het Japanse systeem in veel opzichten lijkt op het Nederlandse.

Enkele overeenkomsten zijn:

• Er zijn meerdere zorgverzekeraars.
• Er bestaat een verplichte zorgverzekering.
• Er is een standaardpakket dat alle verzekeraars minimaal moeten bieden.
• Voor de bekostiging van ziekenhuiszorg wordt gebruik gemaakt van diagnose-behandelcombinaties. Alhoewel dit in Japan nog niet in alle ziekenhuizen wordt toegepast.

Toch zijn er ook verschillen in het zorgstelsel:

• Anders dan in Nederland, worden vrijwel alle tarieven in de Japanse zorg (inclusief geneesmiddelen en hulpmiddelen) door de overheid bepaald. In Nederland gelden voor grote delen van de zorg echter vrije prijzen.
• Er zijn zorgverzekeringen die worden aangeboden door bedrijven (aan hun werknemers) of lokale overheden (voor mensen die niet werken), in plaats van  commerciële verzekeraars.
• DBC tarieven worden in Japan gecorrigeerd voor case-mix en zijn afhankelijk van het aantal verpleegdagen
• Specialisten zijn in Japan in loondienst van het ziekenhuis, maar in Nederland vaak zelfstandig

Kijken we naar deze overeenkomsten en verschillen dan zien we dat het Japanse stelsel toch behoorlijk veel lijkt op het Nederlandse zorgstelsel.

Is de centrale tariefstelling in Japan een les voor Nederland?

De door de overheid vastgestelde tariefstelling gaat uit van een landelijk macrobudget. Dit betekent in de praktijk dat de tarieven voor genees- en hulpmiddelen periodiek naar beneden bijgesteld worden, tot enkele procenten onder de gemiddelde prijs binnen een groep vergelijkbare producten op de markt. Zodra er volumetoenames worden geconstateerd, worden de prijzen voor individuele diensten en producten bijgesteld. Uit het onderzoek werd als conclusie gegeven dat de geringe groei van de zorgkosten, puur op basis van de zorgkosten en de toegankelijkheid van de zorg door de centrale tariefstelling van de overheid, als belangrijkste oorzaak gezien kan worden. Deze conclusie zou wellicht ook als een les toepasbaar kunnen zijn voor Nederland.

De vraag is dus of dit betekent dat Nederland de vrije prijzenmarkt op moet geven voor een centraal tariefstelsel? Uit andere tijden en sectoren, weten we dat het centrale tariefstelsel ook desastreuze gevolgen kan hebben en de vrije prijzen er juist voor zorgen dat er een goed mechanisme is tussen vraag en aanbod.

Geen overhaaste stappen

Voordat het prijsmechanisme in de zorg overboord gezet kan worden is het belangrijk dat er een goed onderzoek naar de voor- en nadelen gedaan wordt. In het onderzoek van Ikegami en Anderson wordt ook geen rekening gehouden met de innovatie dimensie. Door het voortdurend verlagen, of kunstmatig laag houden van prijzen en tarieven in de zorg, wordt de zorg voor onszelf goedkoper en toegankelijker, maar daarmee worden ook prikkels tot innovatie weggenomen. Onder andere nieuwe medische technologieën, geneesmiddelen en behandelingen zullen minder snel beschikbaar komen. Uiteindelijk heeft dit gevolgen voor ons, maar ook voor toekomstige generaties.

De voordelen op een rij

Vrije prijzen in de zorg kunnen een belangrijke rol spelen bij het bevorderen van innovatie en kwaliteit als de waarde van de geleverde zorg maar transparant blijft. Toch is dit helaas nog niet altijd het geval en zou daar meer aandacht aan besteed moeten worden, ongeacht of de prijzen uiteindelijk door de overheid of de markt bepaald worden.

Helaas zal er met de verkiezingen in aantocht naar alle waarschijnlijkheid een stijging in uitgaven aan de gezondheidszorg plaatsvinden en mag en kan er nog niet verwacht worden, dat op de korte termijn grootste veranderingen in het stelsel plaats zullen vinden.

Reacties